ถาม-ตอบ บอนสี : เลี้ยงบอนสีอย่างไรให้หัวโต
มีคำถามส่งเข้ามาที่ผมนะครับ ซึ่งเป็นคำถามที่น่าสนใจมากครับ เพราะเมื่อก่อนผมก็เคยไปตามหาคำตอบนี้่ด้วยตัวเองครับ แน่นอนว่าสำหรับมือใหม่แล้วคำตอบนี้มันช่างคลุมเครือจริงๆ ถาม : มีคนถามมาจากผู้เยี่ยมชมนะครับ คือคุณ ฟาโรห์ และเขาก็ได้ถามมาว่า ” บอนสีของผมปลูกมาหลายปีแล้วทำไมหัวไม่โตเลี้ยงแบบไหนหัวถึงจะโต ช่วยตอบทีนะครับ “ ตอบ : เป็นคำถามที่ผมอยากมาแบ่งปันคำตอบมากๆครับ เพราะว่าการเลี้ยงบอนสีให้หัวโตนี่มันเป็น จุดที่ประสบความสำเร็จของการเลี้ยงบอนสีเหมือนกันนะ ไม่ว่าใครจะเลี้ยงบอนสีด้วยจุดประสงค์แบบไหนผมคิดว่าก็อยากให้บอนสีของตนนั้นเติบโตงดงามอย่างแน่นอน ขอตอบจากประสบการณ์เลยแล้วกันนะครับ : จากที่ผมได้ไปถามร้านบอนสี มาบ้างเขาก็บอกว่าให้เลี้ยงเดี่ยว และตากแดดเยอะๆบอนสีจะลดใบและสะสมอาหารไว้ที่หัวทำให้หัวโตครับ มาถึงประสบการณ์ตรงของผมที่ทดลองเลยแล้วกันนะครับ เพราะบอนสีของผมหลายต้นก็หัวโตขึ้นอยู่เหมือนกัน บอนสีนั้นเป็นพืชที่เก็บอาหารไว้ในหัว และแทงใบออกมาเพื่อสังเคราะห์แสงอาหาร ดังนั้นจำนวนใบที่มีก็น่าจะส่งผลของปริมาณอาหารที่ได้ วิธีที่ผมใช้ก็คือปลูกในกระถางเดี่ยวและจับแช่น้ำ 1/3 ของกระถาง โดยที่ให้โดนแดด 100% ตลอดวัน (บอนสีที่นำมาทดสอบต้องมีขนาดใหญ่นิดหน่อย เพราะถ้าเล็กไปจะสู้แดดไม่ไหว เช่นต้นขนาดกระถาง 6 นิ้วพอไหว แต่ 4 นิ้วอาจจะเสี่ยงไปสำหรับบางต้น) บอนสีสามารถอยู่ได้อย่างปกติและมีการเจริญเติบโตอย่างช้าๆ เมื่อสังเกตุว่ามันมีวงจรณ์ชีวิตที่ดีแล้วก็ให้่เพิ่มปุ๋ยลงไปเช่น ใบไม้บด หรือปุ๋ยอื่นๆ สิ่งที่ผมทดลองจะเป็นแค่ใบไม้บดครับ ทั้งนี้สารอาหารในดินนั้นมีผลอย่างมาต่อการเติบโตของหัวบอนสี ดินผสมที่ได้รับความนิยมคือ ดินผสมใบก้ามปู ให้สารอาหารทั่วๆไปได้อย่างครบถ้วน ดินผสมใบมะขาม ให้สีสันของใบสดใสและชัดเจนขึ้น [...]
ฤดูการเก็บเกี่ยวหัวบอนสี
สำหรับผมตอนนี้ ไม่มีอะไรเพลินไปกว่านั่งรอหัวบอนสียุบหัวพักตัวให้หมด และค่อยๆขุดมันออกมาและพบว่า หัวบอนสีมันใหญ่มาก! หลังจากผ่านหนาวและผ่านเพลี้ย บวกกับผ่านแล้ง ทำให้บอนสีหลายต้นในบ้านผมพักหัว ซึ่งดูแล้วเหลือแต่กระถางกับดินไม่น่าสนใจอะไรมาก แต่สิ่งที่น่าสนใจหลังบอนสีพักตัว ก็คือการขุดหัวบอนสีมาดูขนาดของมันว่าเปลี่ยนแปลงไปมากเท่าไหร่แล้ว หัวบอนสีที่ขุดขึ้นมาได้จะนำมาใส่รวมกันไว้ และรดน้ำบ้างเป็นระยะ รอหน้าฝนเพื่อให้มันแตกตาใหม่ งอกต้นใหม่พร้อมๆกัน จะได้เกิดดอกในเวลาไล่เลี่ยกัน และสำคัญที่สุดคือจะได้ผสมเกษรในเวลาไล่เลี่ยกันนั่นเอง ซึ่งจะทำให้ผมจัดการอะไรได้ง่ายๆถ้ามันมาพร้อมๆกัน หัวบอนสีดูผ่านๆ ก็มีคนทักว่าเหมือนขี้หมา พอมาลองพิจารณาดู ก็เหมือนจริงๆแฮะ ถ้าเราไม่ทำความสะอาดหัวของบอนสี มันก็จะเป็นสีน้ำตาลอยู่แบบนี้ครับ ถ้าลองเอาแปรงสีฟันมาขัดผิวออกจะพบว่ามันมีสีออกขาวๆและสีเหลือง ซึ่งปกติแล้วถ้าเราไม่ได้ผ่าหัวบอนสี เราก็จะไม่ได้ทำความสะอาดมันให้มันสะอาดขนาดนั้นครับ เพราะมันดูจะมากไปหน่อยสำหรับแค่การพักตัวรอการงอกใหม่เท่านั้นเอง หลังจากเดือนเมษาผมคิดว่าจะเอาลงปลูกพร้อมๆกันอีกครั้ง สำหรับช่วงนี้ผมจะค่อยๆนำบอนสีไปตากแดดและงดให้น้ำเพื่อเร่งให้มันพักตัวให้เร็วขึ้นเพื่อจะได้เริ่มใหม่ พร้อมๆกัน สวัสดี
เก็บหัวบอนสี
ตอนนี้ก็เข้าหน้าหนาวร้อนหนาว หนาว หนาว แล้วนะครับซึ่งตอนนี้บอนสีหลายๆต้นของผมก็เริ่มพักตัวครับ เราก็ได้เวลาที่จะมาขุดเอาหัวบอนสีออกมาแล้วครับ อย่างที่ทราบกันดีว่าพออากาศหนาวหรือหน้าหนาวบอนสีจะพักตัว ซึ่งในช่วงนี้มันก็จะทิ้งใบจนหมดเหลือแต่หัวครับ ซึ่งหัวของมันก็จะสามารถใหญ่ขึ้นได้ในช่วงนี้แหละครับ เพราะพอมันหนาวจนแห้งแล้งบอนสีจะไวต่ออุณหภูมิมากจนเริ่มลดใบเพื่อลดการคายน้ำซึ่งจะค่อยๆเก็บสะสมพลังงานหรือสารอาหารเอาไว้ในการงอกครั้งต่อไปครับ จุดประสงค์ในการขุดหัวบอนสีขึ้นมาของผม นั่นคือปกติแล้วบอนสีต้นหนึ่งมันเปลืองพื้นที่ครับ ต้นไหนขุดแล้วก็เอาดินที่เหลือไปผสมเตรียมไว้ใช้ใหม่ และเอากระถางอื่นไปวางแทนได้ แถมยังง่ายต่อการทำความสะอาดอีกด้วยนะครับ เรามาดูหัวบอนสีที่ผมเก็บมาจากการพักตัวนะครับ อันนี้ผ่ากลางกระถางให้ดูเลยครับ หัวนี้ยังพักตัวไม่สมบูรณ์เท่าไหร่ครับ แต่ผมอยากดูว่าถ้ามีภาพตัดขวางแล้วจะเป็นอย่างไรก็เลยรีบเอามาให้ดูครับ อันนี้ไม่ได้ผ่ากลางหัวบอนสีนะครับ แต่จับดินแยกเป็นสองส่วนให้เห็นกันแบบเกือบชัด นี่คือหัวบอนสีที่ผมเก็บมาได้ครับ ดูเป็นผลผลิตที่เล็กๆแต่มีคุณภาพจริงๆ หลายหัวโตขึ้นมาก จากต้นละประมาณ 20 บาท บางต้นก็หัวใหญ่เท่าต้นขนาด 50 บาทแล้ว เห็นอย่างนี้แล้วรู้สึกดีใจมากครับ ที่เลี้ยงแล้วหัวมันใหญ่ขึ้น พวกที่เลี้ยงแล้วหัวมันหายไปก็มีเหมือนกันครับ แต่ไม่มีหลักฐาน ก็มันหายไปเลยนี่นะ นี่คือหัวบอนสีที่ผมคิดว่าใหญ่มากสำหรับการขุดขึ้นมาครั้งนี้ครับ ขอบอกก่อนว่ามือผมค่อนข้างใหญ่ครับ ดังนั้นหัวบอนสีชิ้นนี้จึงใหญ่มากๆครับ แต่ผมก็เคยขุดได้หัวที่ใหญ่กว่านี้นะ พอดีว่าหัวนี้มันใหญ่สุดในรอบนี้เท่านั้นเอง ในมือผมนี่มีหัวบอนสีขนาดใหญ่พอสมควรอยู่หลายหัวทีเดียว หัวขนาดนี้เขาขายปลีกกันประมาณ 50 บาทครับ พอดีว่าเคยไปถามร้านหนึ่งแล้วลองเทียบราคากับหัวดูน่าจะประมาณนี้ แต่จุดประสงค์ของผมยังไม่ใช่การขายครับ เพราะผมรู้สึกว่าการรอให้ดอกมันออกยังสนุกอยู่มาก การที่ผมขุดขึ้นมานี้เพื่อหวังว่าจะให้มันโตในฤดูฝนต่อไปเผื่อให้มันออกดอกให้ผมได้ดมอีกครั้งหนึ่ง สำหรับใครที่มีแหล่งขายหัวบอนสี หรือความรู้เกี่ยวกับการเก็บรักษาหัวบอนสีก็สามารถเพิ่มเติมได้่นะครับ พอดีว่าผมยังไม่ค่อยรู้เรื่องพวกนี้สักเท่าไรนัก ขอบคุณครับ สวัสดี
หัวบอนสีใหญ่พอหรือยังดูอย่างไร?
สำหรับคำถามที่ว่า “หัวบอนสีใหญ่พอหรือยังดูอย่างไร?” นี้เป็นคำถามที่มีที่มาที่ไปจากความสงสัยของผมเองครับ ซึ่งเป็นคำถามในระหว่างปลูกเลี้ยงบอนสีเสมอมาว่า ผมจะรู้ได้อย่างไรว่าหัวไหนโตพอที่จะผ่าหัวได้แล้ว กลัวขุดออกมาแล้วจะเจอแค่หัวเล็กๆขนาดแบบว่าผ่าไปก็ได้แค่สี่ห้าชิ้น หรือไม่ก็เล็กจนผ่าไม่ได้เลย ระหว่างที่ถามหาคำตอบ ก็ได้คำแนะนำมาว่าการเอานิ้วจิ้มไปในดินและควานๆดูขนาดหัวก็ทำให้รู้ขนาดได้เหมือนกัน แต่สำหรับวิธีนี้ก็อาจจะทำให้เกิดผลกระทบกับบอนสี ดินปลูก และนิ้วของเรามากเกินไปหน่อยครับ ผมจึงหาคำตอบต่อไป จนได้คำตอบที่สามารถใช้แยกแยะด้วยตา มาสองคำตอบครับสำหรับคำถามที่ว่าดูอย่างไรว่าบอนสีจะมีหัวใหญ่พอที่จะนำมาผ่าหัวได้ นั่นคือ 1.บอนสีแตกหน่อ ถ้าบอนสีเริ่มแตกหน่อนั่นหมายถึงหัวหลักของมันมีความสมบูรณ์เต็มที่แล้วครับ พร้อมที่จะแบ่งสารอาหารให้หน่อเล็กที่ขึ้นมาในหัวของมันได้เติบโตเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ และการที่มันแตกหน่อขึ้นมาก็เป็นสัญญาณว่ามีโอกาสที่บอนสีจะมีหัวใหญ่อย่างแน่นอนละครับ (อย่างน้อยก็ไม่เล็กละนะ) 2.ใบบอนสีเริ่มกัดสี บอนสีถ้าหัวไม่โตหรือหัวไม่สมบูรณ์ก็จะไม่กัดสีครับ ตรงนี้ผมเองก็สังเกตุได้ว่าบอนกัดสีนั้น ช่วงแรกที่ปลูกหรือตอนยังเล็กก็ยังจะไม่กัดสี แต่เมื่อเติบโตขึ้นก็จะเริ่มกัดสี นั่นหมายถึงการกัดสีน่าจะแปลผันตามขนาดของหัวบอนสีไปด้วยนั่นเองครับ นี่ก็เป็นเกร็ดน่ารู้เล็กน้อยเกี่ยวกับขนาดของหัวบอนสีนะครับ ถ้าใครมีข้อแนะนำเพิ่มเติมก็สามารถแนะนำได้ที่กล่องความคิดเห็นด้านล่างได้เลยครับ สวัสดี
ชิ้นบอนสีค่อยๆงอก
ไม่รู้เวลาผ่านไปนานเท่าไหร่กับชิ้นบอนสีที่เคยผ่าหัวไว้ วันนี้มาดูผลของมันบ้าง… ชิ้นบอนสีค่อยๆงอก นี่เป็นรุ่นที่ 3 ของบอนสีที่ผ่าด้วยหัวเดียวกันครับ สองรุ่นก่อนหน้านี้ลงกระถางไปตั้งแต่เดือนก่อนกว่าๆ แล้ว เพราะชิ้นบอนที่มาเขี้ยวหรือตาก็มักจะแทงรากงอกต้นออกมาก่อนเพื่อน ส่วนที่เห็นงอกอยู่ด้านบนนี่อาจจะเป็นชิ้นบอนตรงแกนกลางที่ไม่ได้ติดตาหรือเขี้ยวอะไร เวลาผ่านไปเนิ่นนานการเปลี่ยนแปลงก็มาถึงครับ นั่นคือมันพร้อมจะเกิดเป็นต้นใหม่ต่อไปอีกครั้งนั่นเอง สัญญาณแห่งชีวิตใหม่ นี่เป็นตัวอย่างชัดๆอีกชิ้นนะครับ ต้นใหม่จะงอกออกจากชิ้นบอนสีที่เราได้ผ่าหัวไว้ ส่วนจะใช้เวลาเท่าไรนั้น ขึ้นอยู่กับส่วนและตำแหน่งของชิ้นบอนสีเป็นสำคัญเลยทีเดียว ผมไม่ได้ทำป้ายเขียนเวลาติดไว้ว่าใช้เวลาเท่าใดในการรอ เพื่อให้มันงอกจนถึงวันนี้ แต่พอนึกๆดูแล้วก็ว่านานอยู่ อาจจะสามเดือนเลยก็ว่าได้ แต่เวลาที่ได้จากความรู้สึกนั้นไม่แน่นอน ครั้งหน้าที่ผ่าหัวผมจะเขียนโน๊ตติดไว้ด้วยครับ งอกใบสูงแสดงความพร้อม พองอกออกมาได้สักพักมีใบหนึ่งใบ ก็จับออกมาปลูกได้แล้วครับ ใบที่เห็นดูยืดยาวเพราะว่าเพาะชำไว้ในบ้านครับ แสงจะค่อนข้างน้อย แต่ก็ทำให้ดูแลและสังเกตุได้ง่ายครับ สำหรับใครที่หัดเลี้ยงบอนสีอยู่และยังไม่ได้ลองผ่าหัว ก็แนะนำให้เริ่มลองกันได้เลยนะครับ เขาว่ากันว่าผ่าหน้าหนาวก็จะดีกว่าหน้าร้อน แต่ถ้าจะให้ดีผ่าหัวบอนสีตอนหน้าฝนจะดีที่สุดครับ อย่างขิ้นบอนสีที่ผม ผ่าหัวดังในรูปตัวอย่างด้านบนก็จะได้คล้ายๆ ว่าผ่าตอนปลายฝน ต้นหนาวครับ สวัสดี
